Emotional Intelligence

ႏွလံုးရည္

ႏွလံုးရည္ဆိုသည္မွာ

(၁) လူတစ္ေယာက္သည္ မိမိ ခံစားခ်က္မ်ားသာ မကပဲ တျခားသူမ်ား၏ စိတ္ခံစားမႈမ်ားကို သိရွိခံစားႏိုင္ျခင္း

(၂) အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ ခံစားမႈမ်ားကို ခဲြျခမ္းစိတ္ျဖာႏူိင္ျခင္း

(၃)အထက္ပါ အရည္အခ်င္းမ်ားကို အသံုးျပဳ၍ မိမိ၏ အေတြးမ်ားႏွင့္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္လမ္းျပေပးႏူိင္ျခင္း ျဖစ္သည္။ (Salovey & Meyer 1990)

ႏွလံုးရည္ သို႕တည္းမဟုတ္ ခံစားမႈ အညႊန္းကိန္း (EQ) အေရးပါပံုကို ၁၉၉၀ ခုႏွစ္ အပိုင္းအတြင္းတြင္ ေလ့လာသူမ်ားက ေဖာ္ထုတ္ခဲ့ၾကသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ဥာဏ္ရည္ အညႊန္းကိန္း (IQ)သည္ ဘ၀တြင္ ေအာင္ျမင္မႈမ်ားရရွိျခင္းႏွင့္ တိုက္ရိုက္ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ မရွိသည္ကို ရွာေဖြ ေတြ႕ရွိလာျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပသည္။ ေလ့လာသူမ်ား အဆိုအရ ဘ၀တြင္ ေအာင္ျမင္မႈရရွိေစရန္အတြက္ လူမႈဆက္ဆံေရးႏွင့္ ႏွလံုးရည္သည္ ဥာဏ္ရည္ အညႊန္းကိန္းထက္ ေလးဆ ပို၍ အေရးပါေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရသည္။

ႏွလံုးရည္သည္ ကၽြႏု္ပ္တို႕သည္ အလုပ္ကို ေသသပ္စြာ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္ရန္ ေသခ်ာစြာ ပရုိဂရမ္ ေရးဆြဲထားေသာ စက္ရုပ္မ်ား မဟုတ္သည္ကို ညႊန္ျပသည္။ ကၽြႏု္ပ္တို႕၏ အေတြးအေခၚမ်ား၊ ခံစားခ်က္မ်ားသည္ ကၽြႏု္ပ္တို႕၏ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ား အေပၚတြင္ မ်ားစြာ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ ရွိေနေပသည္။ ထို႕အျပင္ အလြန္က်ပ္တည္းေသာ အေျခအေနမ်ားႏွင့္ ဖိအားမ်ားေသာ အခ်ိန္မ်ားတြင္ ကၽြႏု္ပ္တို႕သည္ စဥ္းစားဥာဏ္ထက္ စိတ္ခံစားမႈေနာက္ကို လိုက္၍ ဆံုးျဖတ္ေလ့ရွိၾကသည္။

ႏွလံုးရည္ျမင့္မားေစရန္ ေအာက္ပါ အခ်က္အလက္မ်ားကို သတိျပဳသင့္သည္။

၁) မိမိကိုယ္ကို မိမိ သတိယွဥ္ျခင္း

၂) ကၽြႏု္ပ္တို႕၏ စိတ္ခံစားမႈမ်ားအား ေဖာ္ျပျခင္းႏွင့္ ေစစားျခင္း

၃) ကၽြႏု္ပ္တို႕၏ ခံစားမႈမ်ားအား အသံုးခ်လ်က္ ကၽြႏု္ပ္တို႕၏ စြမ္ေဆာင္ရည္မ်ားကို ျမင့္မားေစျခင္း

၄)မွ်ေ၀ခံစားျခင္း

၁) မိမိကိုယ္ကို မိမိ သတိယွဥ္ျခင္း (Self Awareness)

မိမိကိုယ္ကို မိမိ သတိယွဥ္ျခင္းသည္ သင့္အတြက္ မည္သည့္ အရာသည္ အေရးၾကီးသနည္း၊ မည္သို႕ေတြ႕ၾကံဳ ခဲ့ရသနည္းစသည္ တို႕ကို နားလည္ျခင္းပင္ ျဖစ္ျပီး၊ မိမိ ဘာကို အလိုရွိသည္၊ ဘယ္လိုခံစားရသည္ႏွင့္ အျခားသူမ်ား အေပၚ မည္သို႕ အသြင္ေဆာင္လွ်က္ရွိသည္ကို သိနားလည္ျခင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။ (Weisinger, 1998)

John Mayer သည္ သတိယွဥ္ျခင္းအား သံုးမ်ိဳးသံုးစား ခဲြျခား အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ဆိုထားပါသည္။

ေခ်ာင္ပိတ္လူသားမ်ား(Engulfed People)သည္ ခံစားမႈႏံြတြင္ နစ္မြန္းၾကရ၍ ခံစားမႈမ်ားမွ လြတ္ေျမာက္ လမ္း မျမင္ေပ။ ခံစားမႈမ်ားအား သတိႏွင့္ ယွဥ္ႏိုင္သည္ထက္ ၄င္းတို႕ အလယ္တြင္ ၀ဲလည္လွည့္ေနတတ္သည္။ စိတ္ဖိစီးမႈႏွင့္ အာရံုေထြျပားမႈ ဒဏ္ကို ေက်ာ္လႊားရန္ မ်ားစြာ မတတ္ႏိုင္ၾကေခ်။ သူတို႕၏ ခံစားမႈဘ၀ကို ပဲ့ကိုင္ႏိုင္မႈ နည္းပါးေၾကာင္းကိုလည္း ခံစား သိရွိေနတတ္ၾကပါသည္။

လက္ခံလူသားမ်ား(Accepting People)ကား ခံစားမႈမ်ားအား ရွင္းလင္းစြာ သိျမင္နားလည္ၾကေသာ္လည္း ၄င္းခံစားမႈမ်ားအား ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္စြမ္း ရွိေၾကာင္း ယံုၾကည္မထားၾကေပ။ စိတ္ဖိစီးမႈ သို႕မဟုတ္ ေဒါသ/ အေၾကာက္တရား/ ေပ်ာ္ရႊင္မႈမ်ား စသည့္ စိတ္ခံစားမႈမ်ားကို ပကတိအတိုင္း တုန္႕ျပန္တတ္ၾက၏။ ဂိုးလ္မန္း(Goleman) ကေထာက္ျပသည္မွာ လက္ခံလူသားမ်ားသည္ စိတ္ဓါတ္က်လြယ္သူမ်ား ျဖစ္ၾကသည္ဟူ၏။

သတိယွဥ္လူသားမ်ား(Self-aware People)မွာမူ ၄င္းတို႕၏ ခံစားမႈမ်ား ၊ စိတ္အာရံုမ်ားကို သတိႏွင့္ယွဥ္၍ ခံစားတတ္ၾကေလသည္။ ဤကဲ့သို႕ သတိတရားထားရွိမႈသည္ ၄င္းတို႕၏ စိတ္ခံစားမႈမ်ားအား သင့္တင့္ ေလ်ာက္ပတ္စြာ ႏွလံုးသြင္းတတ္ေစႏိုင္ၾကပါသည္။ စိတ္ဖိစီးမႈ ရလာလွ်င္ သိရွလွ်က္ ၊ လက္ခံ ႏွလံုးသြင္းလ်က္၊ တစ္ခဏအတြင္း ေျပေလ်ာ့သြားရန္ စြမ္းေဆာင္ႏုိင္စြမ္း ရွိၾကေပသည္။

ကၽြႏု္ပ္တို႕၏ စိတ္ခံစားမႈမ်ားက ကၽြႏု္ပ္တို႕၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္တစ္ခု၊ သို႕မဟုတ္ အျပဳအမူ တစ္ခု မွန္ကန္၏၊ မမွန္ကန္၏ကို လက္ငင္းတုန္႕ျပန္မႈျဖင့္ လမ္းၫႊန္ျပသလ်က္ ရွိေပသည္။ ခံစားမႈ ႏွလံုးရည္ ကိန္းျမင့္သူကား သတိယွဥ္ႏိုင္ရန္ ေလ့လာထားျပီးျဖစ္၍ ၄င္းတို႕၏ ရင္တြင္း ေစတနာအား ၄င္းတို႕ ကိုယ္တိုင္ ယံုၾကည္ထားျပီး ျဖစ္ေပသည္။ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ တစ္စံုတစ္ရာအား ေက်နပ္ ႏွစ္သိမ့္မႈ ျဖစ္ေပၚခံစားမိပါက ၄င္းတို႕၏ အမွန္တကယ္ ထားရွိေသာ သေဘာထားႏွင့္ ကိုက္ညီမႈရွိေသာ ျပယုဂ္ေကာင္း တစ္ခုျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိႏိုင္ေပသည္။ စိတ္မသက္မသာ ျဖစ္ေပၚ ခံစားမိပါကလည္း မိမိတို႕၏ သေဘာထား အမွန္ႏွင့္ ေ၀းကြာလ်က္ရွိေၾကာင္း သေဘာေပါက္ထားၾကပါသည္။ မိမိကိုယ္ကို မိမိ သတိယွဥ္ျခင္း သည္ ကၽြႏု္ပ္တို႕၏ ခံစားမႈ ႏွလံုးရည္အား အသံုး၀င္ေစပါသည္။ ( Susik & Megerain, 1999)

*********************************************

သင္တန္းတက္တုန္းက သင္ခဲ့ရတာေလးေတြ ျပန္မွ်ေ၀တာပါ။ ဆက္ေရးသြားပါဦးမယ္။ ဆက္ရန္ေပါ့........